“J. Brugman (1923) werkte van 1948 tot 1960 als ambtenaar van de Buitenlandse Dienst, voornamelijk in Caïro, en was van 1987 als hoogleraar Arabisch verbonden aan de Rijksuniversiteit Leiden.” – Achterflaptekst

De benaming fundamentalisme is een ongelukkige omdat zij een gelijkenis suggereert met het Amerikaanse fundamentalisme, een doctrinaire beweging daterend van omstreeks 1870, die de theologische implicaties van de natuur- en historische wetenschappen afwees. Deze Amerikaanse fundamentalisten bleven aan de tekst van de Bijbel vasthouden als de letterlijke waarheid, inclusief het scheppingsverhaal van Genesis, de maagdelijke geboorte en de opstanding van Christus, de stilstand van de zon tijdens het beleg van Jericho en dergelijke zaken meer, en wezen zo iedere vorm van moderne Bijbelkritiek af. (…) Welnu, wat de letterlijke waarheid van de heilige schrift van de islam, de Koran, betreft, is de gehele wereld van de islam, inbegrepen de zogenaamde modernisten van het begin van de twintigste eeuw, steeds fundamentalistische gebleven. De modernisten beperkten zich ertoe te leren dat de islam de moderne wetenschap niet afwees, maar Korankritiek die zich laat vergelijken met de westerse bijbelkritiek is er nooit geweest. Schuchtere pogingen ertoe, toen enkele tientallen jaren geleden Egyptische geleerden trachtten de letterlijke betekenis van de historische verhalen in de Koran te relativeren, zijn in de kiem gesmoord.

Wat nu dus fundamentalisme heet, zou beter activisme of iets soortgelijks genoemd kunnen worden, ware het niet dat de term nu eenmaal is ingeburgerd. De moslimse fundamentalisten zijn meer doeners dan denkers. Zij streven ernaar de islam (weer) in praktijk te brengen en verzetten zich tegen de in hun ogen verregaande laksheid in de toepassing van de islamitische voorschriften, in het bijzonder die van de islamitische Wet (i.e. de sharia – MG). Die wet is in de islam belangrijker dan de dogmatiek, die er lang niet zo’n gewichtige rol speelt als in het christendom. Om een westerse terminologie te gebruiken: de islam is méér dan een godsdienst, hij is een ‘way of life’, hij regelt het gehele leven van de moslim.

Uit het Voorwoord van: De zuilen van de islam. Over de godsdienst, het politieke denken en de literatuur in de Arabische wereld. Meulenhoff (1991), p. 11-12. [Vetdruk toegevoegd.]

Reacties